परिचारिका म्हणजे तपस्विता, तत्परता, तेजस्विता.

परिचारिका म्हणजे तपस्विता, तत्परता, तेजस्विता.
(१२ में, जागतिक परिचारिका दिन निमित्त )

बाळाचा जन्म झाल्यावर सर्वप्रथम त्याला / तिला तळहातावर सुरक्षित उचलून घेणारी परिचारिका (नर्स) असते. बाळाला सर्वप्रथम न्हाऊ घालणे स्वच करणे हि सगळी सेवा नर्स करते, "आईच्याही आधी" . नंतर जन्मभर रुग्णांना हीच परिचारिका अखंड सेवा देत असते. यातना आणि वेदनांनी तळमळणार्या रुग्णाची सुश्रुषा करणारी, धीर देणारी हि एक देवदूतच आहे. अशा देवदूतांच्या प्रशिक्षणाचा पाया रोवणाऱ्या एका दीपस्तंभाचा जन्म १२ मे १८२० साली इटली मध्ये श्रीमंत इंग्रज घराण्यात झाला. हा दीपस्तंभ म्हणजेच फ्लोरेंस नाईटिंगल. त्या काळात फारसा प्रतिष्ठेचा नसलेला हा व्यवसाय तिने निवडला. दोन वर्ष प्रत्यक्ष युद्ध क्षेत्रात हजार राहून ३७ नर्सेस ना सोबत घेऊन फ्लोरेंस नाईटिंगल हिने जखमी सैनिकांची सेवा केली. करुणाभाव आणि कर्तव्याची जाण इतकी प्रखर होती कि जखमी सैनिकांची चौकशी करण्यासाठी धीर देण्यासाठी हातात ल्याम्प घेऊन रात्री बेरात्री हॉस्पिटलच्या सर्व वार्डात फ्लोरेंस फिरत असे, त्यावरून तिला "लेडी विथ ल्याम्प", हे संबोधन प्राप्त झाले. नर्सेस ना प्रशिक्षणाची आत्यंतिक गरज हेरून, या प्रशिक्षण कार्यात सुधारणा घडवून आणल्या. स्वतःच संपूर्ण आयुष्य परिचारिका घडवण्याच्या कार्यासाठी समर्पित केल. लंडन मध्ये नर्सेस ट्रेनिंग कॉलेज स्थापित केल. ब्रिटनचा सर्वोच्य नागरीक सन्मान फ्लोरेंसला प्राप्त झाला.

परिचारिकेची नोकरी हे मानव सेवेचे व्रत आहे, याचा विचार हे क्षेत्र निवडताना व्हावा. रुग्ण संखेच्या तुलनेत प्रशिक्षित परिचारिका नाहीत हे सत्य आहे, परंतु आरोग्य सेवेच्या कार्यात हि एक फार मोठी गरज आहे. प्रत्यक शहराची प्रशिक्षित परिचारिकांची गरज पूर्ण होत नसल्याने, अप्रशिक्शिताना नोकरी द्यावी लागते. त्यांना पगार कमी दिला जातो, मात्र रुग्ण सेवेचा दर्जा खालावतो. रुग्ण सेवा हि ईश्वरसेवा आहे. तसेच गरज आणि बेरोजगारी यांचा विचार करता, हा एक चांगला व्यवसाय आहे. जास्तीतजास्त युवक युवतींनी हा अभ्यासक्रम निवडावा. परिचारिकांच्या आरोग्य सेवेतील योगदानाकडे साधी नोकरी म्हणून बघितले जाऊ नये. संपूर्ण समाजाने या व्यवसायाकडे बघण्याचा दृष्टीकोन बदलण्याची गरज आहे. खाजगी शैक्षणिक संस्थांमध्ये चालवला जाणारा नर्सिंग अभ्यासक्रम दिवसेंदिवस महाग होतो आहे. यावर काही बंधन हवे.

मृत्यू हे अंतिम सत्य जरी असले तरी, आजच्या विज्ञान युगात या आरोग्य दूतांना ओलांडून मृत्यूसुद्धा रुग्णाजवळ पोहोचू शकत नाही. कितीतरी वेळा मृत्यूला तात्पुरता पराभव स्वीकारावा लागतो. नेमके निर्णय, चपळ हालचाली, सांघिक दक्षता, आणि समर्थ अनुभवाच्या जोरावर रुग्णाला मृत्युच्या दाढेतून खेचून काढले जाते. कामाचे तणाव पूर्ण स्वरूप अनियमित वेळा जरी असल्या, तरी कर्तव्याद्वारे आत्मिक समाधान याच कामाद्वारे मिळते हेही खरे आहे. आधुनिक ज्ञानाद्वारे प्रशिक्षित पारीचारकांचे रुग्ण सेवेचे कार्य, हे दैवी कार्य आहे. जीवन रक्षणाचा विश्वास आहे परिचारिका, म्हणजेच तपस्विता, तत्परता, तेजस्विता हेच त्रिगुणात्मक रूप आहे. समाजाने या देवतुल्य कार्याची दाखल घ्यायला हवी.

या देवी सर्व भूतेषु सेवारूपेण संस्थिता !
नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमोनमः !!

सुहास सोहोनी,

वीकास वार्ता पुरस्कार -१९९० महा शासन,
राष्टीय एकात्मता फेलोशीप - २००५ अखील महा पत्रकार व पत्रलेखक संघ,
सदस्य महाराष्ट्र वृत्त पत्र लेखक असोसीएशन,
सहसचीव डाय्बेटीक असो. इंडीया, अमरावती.
please visit at : www.suhassohoni.blogspot.com